Πανδώρα

Pandora Vase

Pandora Vase
Η Πανδώρα (παν + δώρα) είναι αρχετυπική μορφή της ελληνικής
μυθολογίας, όπου αναφέρεται ως η πρώτη θνητή γυναίκα, αιτία όλων των δεινών κατά τον Ησίοδο και αντίστοιχη της βιβλικής Εύας. Ο μύθος της Πανδώρας, όχι τόσο ως αρχετυπικής μορφής, μητέρας όλων των γυναικών, αλλά ως αιτίας όλων των παθών, λόγω της περιέργειάς της, έχει κάνει το γύρο του κόσμου. Συγκεκριμένα, από ανοησία, περιέργεια ή σκόπιμα, η Πανδώρα σύμφωνα με το μύθο αποδέσμευσε και σκόρπισε στην ανθρωπότητα όλα τα δεινά και τις ασθένειες που ήταν κρυμμένες σε ένα πιθάρι — το οποίο κατά λάθος καθιερώθηκε να αναφέρεται ως «κουτί».
Η αρνητική στάση του Ησίοδου και ο μισογυνισμός που εκδηλώνεται στα σχετικά κείμενά του (με την Πανδώρα πιθανόν ως αφορμή) αποδίδεται από ορισμένους ερευνητές και σε κατάλοιπα της μεταβατικής εποχής, από τη μητριαρχία στην πατριαρχία χωρίς φυσικά να αποκλείονται και άλλες λογικές ερμηνείες.

Το όνομα Πανδώρα

Οι επωνυμίες Πανδώρα και Ανησιδώρα (αυτή που φέρνει δώρα) αναφέρονται και στη Δήμητρα, τη θεά της Γης, που λατρευόταν ως «πανδώρα», αφού από αυτή τρεφόταν η ανθρωπότητα, όμως πρόκειται για θετικές επωνυμίες της θεάς και δεν έχουν καμία σχέση με το κύριο όνομα Πανδώρα, δηλαδή το μυθολογικό πρόσωπο.
Σύμφωνα με τον Ησίοδο το όνομά της σήμαινε εκείνη που είναι προικισμένη με όλα τα δώρα από τους θεούς, εκείνην που έχει όλα τα χαρίσματα. Μεταγενέστερα θεωρήθηκε ότι ήταν και εκείνη από την οποία εκπορεύονταν όλα τα δώρα προς τους ανθρώπους, καλά και κακά.
Περιγραφή του Μύθου
Μετά από την κλοπή της Ιερής Φωτιάς από τον Προμηθέα, η ζωή πάνω στη γη έγινε πιο ευτυχισμένη γιατί ο Τιτάνας Προμηθέας έμαθε στους ανθρώπους διάφορες τέχνες και τους χάρισε κάθε λογής γνώσεις. Ο Δίας τιμώρησε σκληρά όχι μόνο τον κλέφτη αλλά και τον κλεπταποδόχο δηλαδή το ανθρώπινο γένος.
Για το σκοπό αυτό πρόσταξε τον Ήφαιστο να πλάσει με χώμα και νερό ένα ανθρώπινο ομοίωμα γυναίκας στο οποίο έδωσε ζωή, γλυκιά φωνή και ταυτόχρονα ομορφιά παρόμοια με τις αθάνατες θεές. Κατόπιν την παρέδωσε στους θεούς του Ολύμπου οι οποίοι την στόλισαν με όλα τα χαρίσματά τους, δίνοντάς της ο καθένας από ένα θεϊκό δώρο, εξ’ ου και η προέλευση του ονόματός της ‘Πανδώρα’ (Παν+ δώρα).

Όταν πια ήταν έτοιμη, ο Δίας της έδωσε ένα κουτί(πιθάρι), όπου περιείχε τα γαμήλια δώρα του και πρόσταξε τον Ερμή να την πάει στον Προμηθέα, προσφέροντάς την για σύζυγό του, ο οποίος όντας πανέξυπνος υποπτεύθηκε την παγίδα και αρνήθηκε. Τότε ο Ερμής, σύμφωνα με τις οδηγίες του Δία, την πρόσφερε στον άμυαλο αδελφό του, Επιμηθέα, που θαμπώθηκε από την ομορφιά της Πανδώρας και τη δέχθηκε παρά τις επίμονες συμβουλές του αδελφού του Προμηθέα να μη δεχθεί ποτέ δώρα σταλμένα από το Δία.

Ο Επιμηθέας λοιπόν δεν τον άκουσε.. η Πανδώρα τον μάγεψε με την ομορφιά της και στο τέλος την παντρεύτηκε. Δεν άργησε όμως να μάθει πόσα δεινά κουβάλησε μαζί της για τους ανθρώπους. Κανένας δεν ήξερε τι υπήρχε μέσα στο κουτί(πιθάρι) και κανένας δεν τολμούσε να το ξεσκεπάσει. Εκείνος περίεργος να δει τα δώρα του Δία σήκωσε το βαρύ καπάκι και πλήθος συμφορών αγνώστων μέχρι τότε στους ανθρώπους, πόνοι, οδύνες, θάνατος ξεχύθηκαν πάνω στη γη. Μόνο η Ελπίδα είχε απομείνει στον πάτο του πιθαριού!
Ο Μύθος της Πανδώρας ίδιος στον κεντρικό του άξονα σώζεται σε διάφορες εκδοχές (Ησιόδου, Αισώπου, Αισχύλου), όπως επίσης συναντάται και σε όλους τους Ανατολικούς λαούς. Σαφέστατη είναι η ομοιότητά σε μια παραλλαγή του, πιθανότατα η παλαιότερη όλων, σύμφωνα με την οποία ο Δίας γέμισε πραγματικά δώρα στο κουτί δίνοντας όμως την εντολή να μην ανοιχτεί ποτέ.
Περίεργη καθώς ήταν η Πανδώρα το άνοιξε με αποτέλεσμα όλα τα καλά που περιείχε, όλα τα αγαθά που ο Δίας είχε χαρίσει στους ανθρώπους, με εξαίρεση την Ελπίδα, πέταξαν πάλι προς τον ουρανό και προς τους Αθάνατους Θεούς.

ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ

Όταν ο Δίας έμαθε ότι οι άνθρωποι κατάφεραν να πάρουν τη φωτιά, με τη βοήθεια του Προμηθέα, αποφάσισε να τους τιμωρήσει. Και να τί σκέφτηκε. Είπε στον Ήφαιστο που ήταν ο σιδηρουργός των θεών, να φτιάξει μια πολύ όμορφη γυναίκα. Ήφαιστος έβαλε όλη του την τέχνη κι έφτιαξε μια γυναίκα με θεϊκή ομορφιά. Ο Δίας της έδωσε τη ζωή και οι άλλοι θεοί της πρόσφεραν ο καθένας και από ένα δώρο, από ένα χάρισμα. Γι’ αυτό και την ονόμασαν Πανδώρα. Δηλαδή, είχε πάνω της όλα τα δώρα.
ΠανδώραΚαι τώρα, της είπε ο Δίας, πήγαινε να ζήσεις με τους ανθρώπους. Πάρε μαζί σου κι αυτό το κουτί. Πρόσεχε όμως να μην το ανοίξεις. Αυτή τη συμβουλή σου δίνω για το καλό σου και για το καλό των ανθρώπων. Πήγαινε να παρουσιαστείς στον Επιμηθέα, που είναι ο βασιλιάς των ανθρώπων και να του πεις ότι είσαι δώρο των Θεών.

Ξεκίνησε η Πανδώρα, λοιπόν και πήγε να βρει τον Προμηθέα. Ο Επιμηθέας όταν είδε την Πανδώρα την αγάπησε και την παντρεύτηκε αμέσως. Ξέχασε ότι ο Προμηθέας τον είχε συμβουλέψει να μη δεχτεί κανένα δώρο των θεών.
Μια μέρα, ο Επιμηθέας, είδε το κλειστό κουτί που είχε φέρει η Πανδώρα και τη ρώτησε τί ήταν.
Αυτό το κουτί μου το χάρισε ο Δίας, του απάντησε εκείνη, αλλά με συμβούλεψε να μην το ανοίξω για το καλό το δικό μου και των ανθρώπων.
Τότε... μην το ανοίξεις, τη συμβούλεψε ο Επιμηθέας.
Η Πανδώρα, όμως, άρχισε να βασανίζεται από την περιέργεια και να αναρωτιέται τί μπορεί να έκρυβε μέσα του αυτό το κουτί. Μήπως είχε κάποιο πολύτιμο δώρο το Δία; Και για ποιο λόγο δεν την άφηνε να το ανοίξει;

Η Πανδώρα είχε πάρει πολλά από τα χαρίσματα των θεών, μα είχε κι ένα ελάττωμα, που της είχε δώσει ο Ερμής. Την περιέργεια. Έτσι, μια μέρα που έλειπε ο Επιιμηθέας, αποφάσισε να ανοίξει αυτό το παράξενο κουτί για να δει, επιτέλους τί είχε μέσα.
Και το άνοιξε, ξεχνώντας τη συμβουλή του Δία...
Μέσα σε αυτό το κουτί, ο πατέρας των θεών, είχε κλεισμένα πολλά βάσανα, πολλούς καημούς, αρρώστιες, ελαττώματα, δάκρυα και πόνους..... Κι όλα αυτά, με το άνοιγμα του κουτιού, πετάχτηκαν, ξεχύθηκαν και πήγαν να ζήσουν μαζί με τους ανθρώπους. Έτσι, από την ημέρα εκείνη, οι άνθρωποι θα ζούσαν συντροφιά με τα βάσανα, με τους καημούς, με τις αρρώστιες και με τους πόνους. Ο Δίας είχε πάρει την εκδίκησή του......
Όμως μέσα στο κουτί είχε κλείσει και κάτι καλό. Είχε κλείσει την ελπίδα. Και οι άνθρωποι όσο κι αν υποφέρουν, ελπίζουν πάντα πως θα έρθουν καλύτερες μέρες. Η ελπίδα τους ομορφαίνει τη ζωή και τους δίνει θάρρος να ξεπερνούν όλες τις δυσκολίες.
Το κουτί της Πανδώρας.
Ελληνική Μυθολογία Τόμος Α΄ Εκδόσεις ΣΤΡΑΤΙΚΗ

Pandora by Walter Crane

Pandora by Walter Crane

Title:
Pandora
Artist:
Thomas Benjamin Kennington

John William Waterhouse: Pandora - 1896

Πηγές πληροφοριών 

http://learn-era.gr/moodle/mod/lesson/view.php?id=2126&pageid=1771