Πέμπτη, 21 Ιουλίου 2016

Ο μύθος της Ανδρομέδας

Giovanni Francesco Barbieri -

“Andromeda Rescued by Perseus”

Η Ανδρομέδα, σύμφωνα με ένα μύθο, ήταν κόρη του βασιλέα της Αιθιοπίας Κηφέα και της Νηρηίδας Κασσιόπης.
Ο θεός της θάλασσας, Ποσειδών, για να τιμωρήσει την Κασσιόπη, που είχε περηφανευτεί ότι ήταν η πιο όμορφη από τις Νηρηίδες έστειλε πλημμύρες στη χώρα του Κηφέα και σαν να μην έφταναν οι φοβερές καταστροφές έστειλε και ένα φοβερό θαλασσινό τέρας που έγινε ο φόβος και ο τρόμος του τόπου.

Ο Κηφέας έστειλε να ρωτήσει το μαντείο του Άμμωνα, που του απάντησε ότι η χώρα του θα σωζόταν από τις καταστροφές και από το τέρας, αν η Ανδρομέδα δεχόταν να φαγωθεί από αυτό. Έτσι, έδεσαν την όμορφη βασιλοπούλα σ' ένα βράχο στην παραλία και την άφησαν εκεί, για να την καταβροχθίσει το τέρας.
Ο Περσέας, επιστρέφοντας από την περιπέτειά του στο νησί της γοργόνας Μέδουσας, που κατόρθωσε να την αποκεφαλίσει, έτυχε να περάσει από το μέρος που ήταν δεμένη η Ανδρομέδα. Γοητευμένος από την ομορφιά της και συγκινημένος από τη θλιβερή ιστορία της σκότωσε το φοβερό τέρας και την ελευθέρωσε.

Αλλά, όταν την ζήτησε από τον πατέρα της για γυναίκα του, αυτός αρνήθηκε κατηγορηματικά να δώσει την κόρη του σ' έναν άγνωστο ξένο επειδή την είχε υποσχεθεί στον αδελφό του Φινέα. Επειδή όμως η Ανδρομέδα προτίμησε να ακολουθήσει το σωτήρα της, έγινε μεγάλη φιλονικία και ο Περσέας με το κεφάλι της Μέδουσας απολίθωσε τον αντίζηλό του.

  Γέννησαν έξι γιούς: τον Πέρση, τον Αλκαίο, τον Ήλιο, το Μήστορα, το Σθένελο, και τον Ηλεκτρύωνα και μια κόρη τη Γοργοφόνη. Μετά το θάνατό της η Αθηνά την έκανε άστρο και την έβαλε στους αστερισμούς του βόρειου ουρανού κοντά στον Περσέα και την Κασσιόπη.
.Κατά τη μυθολογία, τόσο η Ανδρομέδα όσο και ο Περσέας, η Κασσιόπη και το τέρας έγιναν από την Αθηνά αστέρια στο βόρειο μέρος του ουρανού.
 Η κόρη τους, η Κηφηίδα Ανδρομέδα, παριστάνεται αλυσοδεμένη στους ουράνιους χάρτες ως θυσία στο κήτος -δεσμὰ δέ οἱ κεῖται καὶ ἐν οὐρανῷ (Άρατος, Φαιν. 1.203)- και ο περιμήκετος, όπως τον ονομάζει ο Άρατος (3ος αι. π.Χ), ο Περσέας απλώνεται από την Ανδρομέδα σχεδόν ως τις Πλειάδες

Ο μύθος της Ανδρομέδας έγινε πηγή έμπνευσης όχι μόνο για τους ζωγράφους και τους γλύπτες από τα αρχαιότατα χρόνια μέχρι σήμερα, αλλά και για τους τραγικούς ποιητές.

Πηγή:

Βικιπαίδεια

Πηγή:

Βικιπαίδεια



Πηγή:

Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο

Πηγή:

Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο

Πηγή:

Βικιπαίδεια

Ο Σοφοκλής και ο Ευριπίδης, καθώς και ο Κορνήλιος, παρουσίασαν αργότερα το μύθο σε τραγωδίες τους.




Guido Reni (1575 – 1642, Italian)-Andromeda.


Τετάρτη, 6 Ιουλίου 2016

Άρπυιες (οι αρπακτικές) τα φτερωτά πνεύματα

Στην ελληνική μυθολογία οι Άρπυιες ήταν θηλυκά τέρατα, κόρες του Θαύμαντα και της θαλάσσιας Νύμφης Ηλέκτρας και αδελφές της αγγελιαφόρου των θεών Ίριδας. Το συλλογικό αυτό όνομα ετυμολογείται από τις λέξεις αρπαγή - άρπαξ - αρπάζω, γι' αυτό και η λέξη «Ἃρπυιες» παίρνει δασεία στο πολυτονικό σύστημα γραφής. Αποδιδόταν σε προσωποποιήσεις του θυελλώδους ανέμου.
 Τις παρασταίνουν σαν γυναίκες εφοδιασμένες με φτερά ή ακόμη σαν πουλιά με γυναικείο κεφάλι. Έχουν νύχια γαμψά. Θεωρούνταν πως κατοικούσαν στα νησιά Στροφάδες, στο Αιγαίο πέλαγος. Αργότερα ο Βιργίλιος τις τοποθετεί στην είσοδο του Κάτω Κόσμου μαζί με τα άλλα τέρατα.

Ως Άρπυιες, ο μεν Όμηρος αναφέρει μόνο μια, την Ποδάργη (=ταχύπους), την οποία και θεωρεί μητέρα των ίππων του Αχιλλέα, ο δε Ησίοδος αναφέρει δύο: την Αελλώ και την Ωκυπέτη, στις οποίες αργότερα προστίθεται και η Κελαινώ. Πέραν όμως αυτών, αναφέρονται και άλλα ονόματα όπως: Αελλόπους, Νικοθόη, Ωκυθόη, Ωκυπόδη κ.λπ. Τα τέρατα αυτά είχαν τη μορφή πουλιών με κεφάλι γυναίκας και σε αντίθεση με την αδελφή τους Ίριδα αυτές θεωρούνταν αγγελιαφόροι του Άδη.

François Perrier-Musée du Louvre, Paris

Aeneas and his Companions Fighting the Harpies

 Οι Άρπυιες σχετίζονταν ιδιαίτερα με τους θεούς των ανέμων Ζέφυρο και Βορέα. Ο Όμηρος (Ιλιάδα Π 148 κ.ε., Τ 400) αναφέρει ότι από την ένωση της Ποδάργης με τον Ζέφυρο γεννήθηκαν τα περίφημα για την ταχύτητά τους άλογα του Αχιλλέα, ο Ξάνθος και ο Βαλίος, καθώς και τα άλογα των Διοσκούρων, ο Φλογέας και ο Άρπαγος.

Οι Άρπυιες άρπαζαν τα παιδιά και τις ψυχές των ανθρώπων. Για τον λόγο αυτό τις απεικόνιζαν επάνω στους τάφους να κρατούν στα νύχια τους την ψυχή του νεκρού.

Ο Απολλώνιος ο Ρόδιος στα Αργοναυτικά του (2, 178 κ.ε.) περιγράφει τις Άρπυιες ως τιμωρούς του Φινέα στη Βιθυνία της Θράκης. Ο μάντης Φινέας είχε τυφλωθεί από τον Δία επειδή απεκάλυπτε τις προθέσεις του στους ανθρώπους, και επιπλέον ο Δίας του έστειλε τις Άρπυιες, που του άρπαζαν την τροφή ή τη λέρωναν με τις κουτσουλιές τους, ώστε ο Φινέας να είναι πάντα πεινασμένος.
Ο Φινέας αντιμετωπίζει τις Άρπυιες
 Ο μάντης τους παρακάλεσε να τον ελευθερώσουν από τις Άρπυιες. Μόλις λοιπόν φάνηκαν τα ανθρωπόμορφα πουλιά, σηκώθηκαν μέσα από την ομάδα των Αργοναυτών ο Κάλαϊς και ο Ζήτης, οι φτερωτοί γιοι του Βορέα, τράβηξαν τα σπαθιά τους από τα θηκάρια και άρχισαν να τα καταδιώκουν στον αέρα. Το πεπρωμένο των δύο ηρώων απαιτούσε να πιάσουν οπωσδήποτε τις Άρπυιες, γιατί αλλιώς όφειλαν να πεθάνουν, και αντιστρόφως οι Άρπυιες θα πέθαιναν μόνο αν πιάνονταν από τον Κάλαϊ και τον Ζήτη.
Landscape with the Expulsion of the Harpies about 1590
Τελικά έγινε κάποιο είδος συμβιβασμού: Μια εκδοχή αναφέρει ότι οι Άρπυιες κυνηγήθηκαν από τους δυο ήρωες μέχρι τις Στροφάδες. Εκεί, με τη μεσολάβηση της Ίριδας ως απεσταλμένης της θεάς Ήρας, γλίτωσαν τη ζωή τους αλλά υποσχέθηκαν να επιστρέψουν στη σπηλιά τους στη Δίκτυ της Κρήτης και να μην ενοχλήσουν ποτέ πια τον Φινέα. Μια άλλη παράδοση ισχυρίζεται ότι αυτή την υπόσχεση έδωσε στις Στροφάδες μόνο η Ωκυπέτη, ενώ η Αελλόπους συνέχισε την πτήση της ως την Πελοπόννησο, όπου πνίγηκε στον ποταμό Τίγρη, που από τότε ονομάσθηκε «Άρπυς».
The Persecution Of The Harpies by Erasmus Quellinus
Οι Άρπυιες μπορεί αρχικώς να ήταν προσωποποίηση κρητικής θεάς του θανάτου, που την απεικόνιζαν ως ανεμοστρόβιλο. Ανάμεσα στα «καθήκοντά» τους αναφέρεται και η φροντίδα να παραδίνουν στις Ερινύες όσους βαρύνονταν με εγκλήματα για να τιμωρηθούν.
Τις Άρπυιες μνημονεύουν, πλην του Απολλωνίου, οι Όμηρος (εκτός από την Ιλιάδα και στην Οδύσσεια, υ 77-88), Ησίοδος (Θεογονία 265 κ.ε.), Απολλόδωρος ο Αθηναίος, Παυσανίας (10, 301), ο Βιργίλιος στην Αινειάδα (3, 225 κ.ε.) και ο Αντωνίνος Λιμπεράλης («Μεταμορφώσεις», 29).


Boreas and Oreithyia. Detail from Athenian red-figure oinochoe, 5th century BC.Oxford.


Above right: Boreads pursuing Harpies. Detail from a Laconian cup, mid 6th century BC. Rome, Museo Nazionale Di Villa Giulia
The Boreads chasing the Harpies | Greek vase, Apulian red figure amphora
Οι Άρπυιες έπαιζαν κάποιο ρόλο στο μύθο του Πανδάρεου.
Έλεγαν πως οι Άρπυιες είχαν ενωθεί με το θεό-άνεμο Ζέφυρο, από τον οποίο γέννησαν άλογα, τον Ξάνθο και τον Βαλίο, τα δύο θεϊκά άλογα του Αχιλλέα, που ήταν τόσο γρήγορα όσο και ο άνεμος, τον Φλογέο και τον Άρπαγο, τα άλογα των Διοσκούρων.
Άρπυια στο έργο του Ulisse Aldrovandi Monstrorum Historia (Μπολόνια 1642).

Οι Άρπυιες στη νεότερη κλασική λογοτεχνία

Μεσαιωνική απεικόνιση Άρπυιας ως γυναίκας(;)-πουλιού.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...